Vinç periyodik kontrolü, vinçlerin güvenli şekilde çalışmaya devam edip etmediğini belirlemek için belirli aralıklarla yapılan zorunlu teknik muayenedir. Türkiye’de iş sağlığı ve güvenliği mevzuatına göre yapılması gerekir. Muayeneler öncesi yetkili uzman ile işletme arasında yapılması zorunlu olan İSG-Katip sözleşmesi unutulmamalıdır.

Vinç periyodik kontrolü nedir?

Vinçlerin;

• taşıma kapasitesine uygun çalışıp çalışmadığını

• mekanik, elektriksel ve yapısal olarak güvenli olup olmadığını

• operatör ve çevre için risk oluşturup oluşturmadığını

tespit etmek amacıyla yapılan detaylı incelemedir.

Yasal dayanak (Türkiye)

• İş Ekipmanlarının Kullanımında Sağlık ve Güvenlik Şartları Yönetmeliği

• Vinçler “kaldırma ve iletme ekipmanları” sınıfındadır.

• Kontrol periyodu: en geç 1 yılda 1 kez

Ağır kullanım, zorlu ortam veya üretici talebi varsa bu süre daha kısa olabilir.

Vinç periyodik kontrolü nasıl yapılır?

1️⃣ Doküman incelemesi

• Vinç kullanım kılavuzu

• Önceki periyodik kontrol raporları

• Kapasite ve teknik bilgiler

2️⃣ Görsel ve mekanik kontrol

• Halatlar, zincirler, kancalar (çatlak, aşınma, kopma)

• Tambur, makara, fren sistemleri

• Civata, pim ve bağlantılar

• Şase ve taşıyıcı konstrüksiyon (deformasyon, çatlak)

3️⃣ Elektrik ve güvenlik sistemleri kontrolü

• Limit switch’ler

• Aşırı yük sensörleri

• Acil stop

• Kumanda butonları

• Topraklama ve elektrik tesisatı

4️⃣ Fonksiyon testleri

• Yukarı–aşağı kaldırma

• İleri–geri hareket

• Dönme ve durma tepkileri

• Frenleme performansı

5️⃣ Yük testi (kritik aşama)

• Statik testler genellikle 3 yılda bir kez nominal yükün %125’i ile devam eden yıllarda ise işletme kapasitesi ile kat sayı kullanılmadan yapılır.

• Dinamik testlerde ise her 3 yılda 1 kapasitesinin 1.1 katı, devam eden yıllarda ise işletme kapasitesi ile kat sayı kullanılmadan yapılır.

• Kontrollü şekilde kaldırma yapılır

• Frenler ve yapı gözlemlenir

6️⃣ Raporlama

• Uygun / uygunsuzluklar yazılır

• Riskler belirtilir

• Gerekirse “kullanılamaz” kararı verilir

• Kontrolü yapan kişinin:

  • Yetkinliği

  • İmzası

  • Tarihi raporda yer alır

Kimler yapabilir?

• Makine mühendisi

• Mekatronik mühendisi

• Teknik öğretmen (ilgili branş)

•  

Vinç operatörü veya firma personeli periyodik kontrol yapamaz.

Kontrol yapılmazsa ne olur?

• İdari para cezası

• İş kazasında ağır hukuki ve cezai sorumluluk

• Sigorta geçersizliği

• İş durdurma

Yazar : Alfa Test Ar-ge Birimi